{"id":31,"date":"2023-12-30T12:56:00","date_gmt":"2023-12-30T09:56:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/2023\/12\/30\/kasvetli-cag\/"},"modified":"2024-03-17T00:01:37","modified_gmt":"2024-03-16T21:01:37","slug":"kasvetli-cag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/2023\/12\/30\/kasvetli-cag\/","title":{"rendered":"Kasvetli \u00c7a\u011f"},"content":{"rendered":"

 Kasvetli \u00c7a\u011f<\/span><\/b><\/p>\n

<\/b><\/p>\n

<\/a><\/b><\/div>\n



<\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

Kitab\u0131n alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 dikkatimi \u00e7ekti\u011fi i\u00e7in sat\u0131n ald\u0131m. \u0130lk \u00f6nce “nas\u0131l yani” diye ge\u00e7ti i\u00e7imden. Sonra “farkl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma” diyerek merak ettim. Genelde dinlerin egemenli\u011fi anlat\u0131rken hep daha iyisini, m\u00fckemmelini getirdi\u011fi ifadesi kullan\u0131l\u0131r. Ayd\u0131nl\u0131k ile karanl\u0131k kavramlar\u0131 da bazen dinden \u00f6nce ve dinden sonra olarak da kullan\u0131l\u0131yor. Te\u015fbihte hata aranmaz ya da s\u00f6z meclisten d\u0131\u015far\u0131 dersek, “cahiliye” d\u00f6nemi olarak duruma bakabiliriz. Eski medeniyetlerin ya da var olan yap\u0131lar\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 anlat\u0131l\u0131rken yeni dinin eskiyi tasfiyesinden bahsediliyor. Burada ise Roma’n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131na farkl\u0131 bir \u00e7er\u00e7eveden bak\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Roma \u0130mparatorlu\u011fu’nun H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fiyle ba\u015flayan d\u00f6nemini yazar, “kasvetli \u00e7a\u011f – the darkening age” olarak nitelendiriyor. Yani H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n yapt\u0131klar\u0131yla koca bir imparatorlu\u011fun y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131na s\u00fcr\u00fckleni\u015finin tarihinden bahsediyor. Yazar, bu durumu karanl\u0131ktan ayd\u0131nl\u0131\u011fa ge\u00e7i\u015f yerine ayd\u0131nl\u0131ktan karanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f olarak g\u00f6steriyor. Bu \u00e7er\u00e7evede o kasvetli \u00e7a\u011f\u0131n i\u00e7inde neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Yani, yeni din olan H\u0131ristiyanl\u0131k, Roma’n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131 veya y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

Kasvetli \u00c7a\u011f – Klasik D\u00fcnyan\u0131n Hristiyanlar Taraf\u0131ndan Y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 ile Catherine Nixey, Roma’daki yeni d\u00fczeni karanl\u0131k olarak betimleyerek, Roma’n\u0131n d\u0131\u015far\u0131dan gelen bir tehdidin,  ya\u011fman\u0131n sonunda yok edili\u015finin hikayesini i\u00e7erden anlat\u0131yor.  Romal\u0131lar\u0131n g\u00f6z\u00fcnden, ge\u00e7mi\u015fi tekrar canland\u0131r\u0131yor. O y\u00fczden kitab\u0131na da \u015fu \u015fekilde ba\u015fl\u0131yor: “Ya\u011fmac\u0131lar \u00e7\u00f6lden geldi. Palmyra onlar\u0131 bekliyor olmal\u0131yd\u0131: Y\u0131llard\u0131r sakall\u0131, siyah c\u00fcbbeli yobazlardan olu\u015fan, ta\u015flarla, demir \u00e7ubuklarla ve sars\u0131lmaz bir hakl\u0131l\u0131k duygusuyla silahlanm\u0131\u015f ya\u011fmac\u0131 \u00e7eteler, Roma \u0130mparatorlu\u011fu’nun do\u011fusunda ter\u00f6r estiriyordu.” (S.: 11) Bu sald\u0131r\u0131 sonucu paganizm yava\u015f yava\u015f \u00f6l\u00fcme y\u00fcr\u00fcrken, bir din de ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flar ve tarih bu durumdan “H\u0131ristiyanlar\u0131n Zaferi” olarak bahsediyor. Ortada zafer varsa ma\u011flup olanlara ve onlar\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ne oldu? Burada hem yok olu\u015fun hem de zaferin hikayesi ayn\u0131 anda anlat\u0131l\u0131yor. <\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

Paganizm yerle bir edilirken, bu co\u011frafyan\u0131n k\u00fcllerinden bir zaferin de flamas\u0131 dalgalanmaya ba\u015flar. Hep zaferin dili ve ara\u00e7lar\u0131 anlat\u0131l\u0131rken bu sefer kaybedenlerin, yok olanlar\u0131n sesini duyurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Kitab\u0131n 23.sayfas\u0131nda yer alan Samuel Johnson’nun c\u00fcmlelerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise \u00e7ok \u00f6nemli \u00e7\u0131kar\u0131mlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabiliriz. Peki ne diyor Johnson: “Barbarlar kolay din de\u011fi\u015ftirdi \u00e7\u00fcnk\u00fc vazge\u00e7ecek bir \u015feyleri yoktu”.  Kolay de\u011fi\u015ftirenler oldu\u011fu gibi bunu yas olarak g\u00f6renler de varm\u0131\u015f ve yazar bu durumu anlat\u0131rken de \u00e7ok sert ifadeler kullan\u0131yor.<\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

Eski din, k\u00fclt\u00fcr ya da farkl\u0131 \u015fekilde isimlendirilen bir yap\u0131 ile, zaman i\u00e7inde olu\u015fan yeni yap\u0131n\u0131n i\u00e7 i\u00e7e giren etkile\u015fimlerini de anlat\u0131yor. \u00d6rne\u011fin,  yeni dinli Romal\u0131 (yani yeni H\u0131ristiyan) \u00e7ok susam\u0131\u015fsa ve eski bir pagan tap\u0131na\u011f\u0131 i\u00e7inde su g\u00f6rm\u00fc\u015fse bu sudan i\u00e7meli mi yoksa i\u00e7memeli mi? Bu ve buna benzer sorular da \u00f6nemli. Eskiyi tamamen reddetmek, k\u00f6t\u00fclemek, yok saymak yeni dinin de en \u00f6nemli temellerini olu\u015fturuyor. \u00c7ok tanr\u0131l\u0131 inan\u00e7tan tek tanr\u0131 inanc\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00f6yle de kolay olmuyordu. O eski inanca ait baz\u0131 \u015feyler yeni dinin de alt\u0131nda bazen k\u00fcl bazen de kor halinde duruyordu. Peki, H\u0131ristiyanl\u0131k bu \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 dine inanan insanlara ne verecekti?  Yeni din \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 inanc\u0131n tap\u0131naklar\u0131na, heykellerine ya da ya\u015fay\u0131\u015f\u0131na neden bu kadar sert davranarak sald\u0131rd\u0131?<\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

Kitap i\u00e7inde sert ifadeler de var ve birilerini rahats\u0131z edebilir. \u0130frat ile tefrit gibi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu kitap, teoloji ya da ilahiyat okuyanlar i\u00e7inde bir d\u00fc\u015f\u00fcnce egzersizi yapmalar\u0131na da f\u0131rsat sa\u011flayabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, din, tanr\u0131, peygamber, inan\u00e7, varl\u0131k, yokluk, mucize gibi kavramlar neden, ni\u00e7in sorular\u0131 e\u015fli\u011finde \u00f6zellikle Romal\u0131 – kay\u0131p- Celsus’un \u00f6nermeleri ile i\u015flenirken, H\u0131ristiyanl\u0131k ve inan\u00e7lar da sorgulan\u0131yor.<\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

Bir yanda putperest bir toplum di\u011fer yanda ise yeni dinin ate\u015fiyle alev alev parlay\u0131p \u015fehitlik mertebesine ula\u015fmay\u0131 niyetli g\u00f6n\u00fcll\u00fc insanlar. Onlar bu d\u00fcnyada sahip olamad\u0131klar\u0131 her \u015feyi \u00f6teki d\u00fcnyada kavu\u015facaklar\u0131na inan\u0131yorlard\u0131. Ve bu d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6l\u00fcme y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri art\u0131r\u0131rken \u00f6zellikle de ne kadar fazla ac\u0131 \u00e7ekerlerse o kadar daha mutlu olacaklar\u0131na inan\u0131yorlard\u0131.<\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

Yazar, temelde \u015funu da sorguluyor? \u00d6yle anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi (tarih kitaplar\u0131) Romal\u0131lar (tabi y\u00f6netici grubundakiler)  ‘yeni dine inananlar\u0131n \u00e7o\u011funu \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler’, d\u00fc\u015f\u00fcncesi ne kadar do\u011fru? Acaba Paganlar m\u0131 H\u0131ristiyanlara bask\u0131 ve zul\u00fcm yapt\u0131 yoksa H\u0131ristiyanlar m\u0131 Paganlara bask\u0131 ve zul\u00fcm yapt\u0131?  Peki yeni din H\u0131ristiyanl\u0131k neden ho\u015fg\u00f6r\u00fcyle davranmad\u0131 da her \u015feyi yak\u0131p y\u0131kt\u0131? \u00d6rne\u011fin, “H\u0131ristiyan g\u00f6zlemciler, H\u0131ristiyan olmayan kom\u015fular\u0131n\u0131n ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa kap\u0131l\u0131rd\u0131. Augustinus, Paganlar bir\u00e7ok farkl\u0131 tanr\u0131ya fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmeden tapabilirken, sadece bir tane tanr\u0131ya tapan H\u0131ristiyanlar\u0131n kendi aralar\u0131nda sava\u015fan hiziplere b\u00f6l\u00fcnmelerine hayret etmi\u015fti” (s.62) . Toplumun i\u00e7inde, saray, ibadet yeri, olaylar ve y\u0131k\u0131mlardan olu\u015fan bir pencereyi aral\u0131yor. Ayn\u0131 yer ve zaman dilimi i\u00e7inde birbirlerini su\u00e7layanlar\u0131n  m\u00fccadelesini anlat\u0131yor. O zaman \u015funu da sormak gerekiyor? Hangisi Kasvetli \u00c7a\u011f? Burada bunu sorgularken, Roma’dan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelen kaynaklar da kendisine destek oluyor. Bunu da bir zaman dizisi i\u00e7inde, – bir tarih s\u0131ralamas\u0131 -i\u00e7inde yapm\u0131yor. <\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

\u00c7ok g\u00fczel bir kitap. \u00d6zellikle dinler tarihine merakl\u0131 ve okuyan ya da tarih – din ve buradan hareketle ortaya \u00e7\u0131kan yeni olu\u015fumlar\u0131 merak edenlerin ho\u015funa gidebilir. Paganlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 zulm\u00fc H\u0131ristiyanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131na k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131nda bunun ancak devede kulak olaca\u011f\u0131n\u0131 da belirtiyor. Sayfalar dikkatli okundu\u011funda Pagan – H\u0131ristiyan; H\u0131ristiyan – Pagan \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6ncesi ve sonras\u0131yla yans\u0131malar\u0131n\u0131 da aksettiriyor. Baz\u0131 (yoksa \u00e7o\u011funa m\u0131 ?) tarih\u00e7ilere, tarihi \u00e7arp\u0131tt\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok a\u011f\u0131r c\u00fcmleler de kullan\u0131yor. Acaba Nero (n) Roma’y\u0131 yakt\u0131 m\u0131 yoksa\u2026 Burada bile farkl\u0131 bir ak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile olay\u0131 irdeliyor. Bunu ancak d\u00f6nemi \u00e7ok iyi bilenler ve bunun \u00fczerine okuyanlar anlatabilir. Klasik tarih anlat\u0131m\u0131 ve ortada dola\u015fan Roma tarihindeki kendisine g\u00f6re yap\u0131lan \u00e7arp\u0131tmalardan \u00f6rnekler vererek eski yeni kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 da yap\u0131yor.<\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

110. sayfada ise \u015funu ifade ge\u00e7iyor: “Tarihi kazananlar yazar\u2026” Yazar da ta ba\u015ftan taraf\u0131n\u0131 belli ederek kazananlar\u0131n de\u011fil kaybedenlerin yan\u0131nda olarak kazananlar\u0131n \u00fczerinden kaybedenleri anlat\u0131yor.<\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

D\u00fcz bir okur olarak anlad\u0131klar\u0131m bunlar. Benim gibi d\u00fcz okurlar\u0131n da ilgisini \u00e7ekebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Tabi ki, \u00e7ok daha \u015feyler, al\u0131nt\u0131larla birlikte yazabilirdim. O zaman yaz\u0131n\u0131n boyutu iyice b\u00fcy\u00fcyece\u011finden dolay\u0131 bu \u015fekilde k\u0131sa tutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.  Yazar akademisyen de\u011fil; gazeteci olmas\u0131ndan dolay\u0131 da kitab\u0131n a\u011f\u0131r bir dili yok. <\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n

Notlar: <\/span><\/b><\/p>\n

++ Yazar pagan kelimesini \u00f6zellikle kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor (s.23). Bunun sebebini de o d\u00f6nemin insanlar\u0131 kendilerini o \u015fekilde tan\u0131mlamamalar\u0131, sonradan oralara yerle\u015fen H\u0131ristiyanlar\u0131n o tabiri onlar i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/span><\/b><\/p>\n

++ Kitab\u0131n \u0130ngilizce bask\u0131s\u0131nda yer alan resimler T\u00fcrk\u00e7e bask\u0131ya al\u0131nmam\u0131\u015f acaba neden diye bir soru soral\u0131m?<\/span><\/b><\/p>\n

++ YKY takdiri ama kapa\u011f\u0131 siyah\u0131ms\u0131 yapaca\u011f\u0131n\u0131za \u00f6zg\u00fcn bask\u0131 kullan\u0131lsa \u00e7ok daha dikkat \u00e7ekerdi. Maalesef bu anlams\u0131z kapak olay\u0131n\u0131 baz\u0131 yay\u0131nevleri de s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor, ne k\u00f6t\u00fc.<\/span><\/b><\/p>\n

++ Yazar, Catherine Nixey kimdir diye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise annesinin rahibe, babas\u0131n\u0131n da papaz olup Katolik k\u00fclt\u00fcr i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcy\u00fcp gazetecilik mesle\u011fini se\u00e7mi\u015f olsa da uzman bir ki\u015fi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/span><\/b><\/p>\n

++ \u00c7evirmenin de eline sa\u011fl\u0131k, te\u015fekk\u00fcrler.<\/span><\/b><\/p>\n


<\/span><\/b><\/p>\n<\/p>\n

Ezc\u00fcmle: Bu kitab\u0131 24 – 26 May\u0131s 2023 tarihleri aras\u0131nda okudum. Bu yaz\u0131 ise 1000Kitap sitesine 30 Aral\u0131k 2023’de eklenmi\u015ftir. Tavsiye ediyorum.<\/span><\/b><\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

 Kasvetli \u00c7a\u011f Kitab\u0131n alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 dikkatimi \u00e7ekti\u011fi i\u00e7in sat\u0131n ald\u0131m. \u0130lk \u00f6nce “nas\u0131l yani” diye ge\u00e7ti i\u00e7imden. Sonra “farkl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma” diyerek merak ettim. Genelde dinlerin egemenli\u011fi anlat\u0131rken hep daha iyisini, m\u00fckemmelini getirdi\u011fi ifadesi kullan\u0131l\u0131r. Ayd\u0131nl\u0131k ile karanl\u0131k kavramlar\u0131 da bazen dinden \u00f6nce ve dinden sonra olarak da kullan\u0131l\u0131yor. Te\u015fbihte hata aranmaz ya da s\u00f6z… Daha fazlas\u0131n\u0131 oku »Kasvetli \u00c7a\u011f<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":156,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","_ti_tpc_template_sync":false,"_ti_tpc_template_id":"","footnotes":""},"categories":[91,89,90,92],"tags":[389,386,387,388],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":172,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31\/revisions\/172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}