{"id":53,"date":"2023-06-07T21:13:00","date_gmt":"2023-06-07T18:13:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/2023\/06\/07\/tukendi\/"},"modified":"2024-03-17T00:12:22","modified_gmt":"2024-03-16T21:12:22","slug":"tukendi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/2023\/06\/07\/tukendi\/","title":{"rendered":"T\u00fckendi"},"content":{"rendered":"

 T\u00fckendi<\/span><\/b><\/p>\n

<\/b><\/p>\n

<\/a><\/b><\/div>\n



<\/span><\/b><\/p>\n

James Rickards’\u0131n T\u00fcrk\u00e7eye T\u00fckendi ad\u0131yla (sold out) \u00e7evrilen  kitab\u0131, k\u00fcresel tedarik zinciri konusunu i\u015fliyor. Kovid zaman\u0131 ya\u015fananlar, S\u00fcvey\u015f kanal\u0131nda karaya oturan konteyner gemisi, enerji maliyetlerindeki art\u0131\u015flar ya da Ukrayna’n\u0131n tah\u0131l ihracat\u0131nda ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131, sadece bir \u00fclkeyi de\u011fil, zincirleme reaksiyonla d\u00fcnyan\u0131n tamam\u0131n\u0131 etkileyebiliyor. \u015eu an da bile Ukrayna ile Rusya aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma hali buradaki tah\u0131l\u0131n d\u00fcnya pazar\u0131na sevki konusunda \u00e7ok boyutlu arabuluculuk yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. \u00c7at\u0131\u015fma i\u00e7inde tah\u0131l sevkiyat\u0131n\u0131n anla\u015fma yoluyla d\u00fcnyaya ula\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 garip bir durumun da sergilenmesine yol a\u00e7abiliyor. Burada ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131 ve talebin kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi k\u0131sa vadede \u00e7e\u015fitli sekt\u00f6rlerde fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n da sebebi oldu. James Rickards da bu \u00e7er\u00e7evede, “K\u0131r\u0131lm\u0131\u015f tedarik zincirleri, y\u00fckselen enflasyon ve siyasi istikrars\u0131zl\u0131k nas\u0131l k\u00fcresel ekonomiyi bat\u0131r\u0131r?” diyerek bunu a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Olduk\u00e7a \u00f6nemli bir durum. Bunu \u00f6zellikle kovid zaman\u0131 t\u00fcm d\u00fcnya g\u00f6rd\u00fc. Bir an da arz – talep dengesi \u00e7atlay\u0131p baz\u0131 yerlerde de k\u0131r\u0131l\u0131nca denge ancak dengesizlikte e\u015fitlenir duruma gelmi\u015fti. <\/b><\/span><\/p>\n


<\/b><\/span><\/p>\n

Tedarik zincirinin k\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fclkeler i\u00e7inde enflasyon, deflasyon, stagflasyon \u00fczerinde nas\u0131l etki olu\u015fturabiliyor? Sevkiyatlar\u0131n aksamas\u0131, \u00fcretimin durmas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n bundan etkilenmesi raftaki \u00fcr\u00fcnlere nas\u0131l etki edebiliyor? Peki tedarik zinciri diye kastedilenler neler? Ya da tedarik zinciri ekonominin bir par\u00e7as\u0131 m\u0131 yoksa ekonominin kendisi mi? \u00d6rne\u011fin, bir X \u015firketinin deposunda 100 birim mal varken ma\u011fazada 1 birim mal yoksa ve m\u00fc\u015fteri o mal\u0131 almaya gelmi\u015fse ve sat\u0131c\u0131 onu kar\u015f\u0131lam\u0131yorsa depoda mal\u0131n ne \u00f6nemi var? Ya da b\u00fcy\u00fck \u00e7apta \u00fclkeler aras\u0131nda ya\u015fanan krizler, sava\u015flar, ambargolar daha b\u00fcy\u00fck olaylar\u0131 da -isteyerek ya da istemeyerek- k\u0131r\u0131lmalar\u0131n da \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7abiliyor. Bu ve benzeri soru ve sorunlar\u0131 da James Rickards, Amerika \u00f6zelinden a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. <\/b><\/span><\/p>\n


<\/b><\/span><\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, internet \u00fczerinden verilen bir sipari\u015fin hemen elimize ula\u015fmas\u0131n\u0131 bekliyoruz. Beklemenin uzun bir s\u00fcre olmas\u0131 bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn al\u0131m\u0131ndan vazge\u00e7ilmesini ya da alternatif aray\u0131\u015flara da ki\u015fi ve kurumlar\u0131 sevk edebiliyor. Ya da baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerinin fiyatlar\u0131n\u0131n bir an da \u00e7o\u011fu zaman fahi\u015f diye nitelendirilebilecek \u015fekilde artmas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda da tedarik s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 yer alabiliyor. <\/b><\/span><\/p>\n


<\/b><\/span><\/p>\n

Tedarik zincirinin tek bir elden kar\u015f\u0131lanmas\u0131 her zaman bir avantaj sa\u011flayabilir mi yoksa bunun \u00e7e\u015fitlenmesi mi daha iyi olur ve bunun i\u00e7in neler yap\u0131labilir? Tek yere ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelmi\u015f ekonomiler ve \u00fclkeler bundan \u00e7\u0131kmak i\u00e7in neler yapmal\u0131? \u00c7apraz tedarik (cross-dock) \u00e7o\u011fu zaman fayda sa\u011flayabilir mi? Buralar\u0131 okuduk\u00e7a akl\u0131ma bir an da elektrik hatlar\u0131ndaki enterkonnekte tabiri geldi. Bir yerde olu\u015fan bir k\u0131r\u0131lma ba\u015fka bir yerden gelen ak\u0131mla telafi edilebilir. Fakat burada da ba\u015fka siyasi, ekonomik \u00e7\u0131karlar devreye girebiliyor.<\/b><\/span><\/p>\n


<\/b><\/span><\/p>\n

Kitab\u0131n birinci k\u0131sm\u0131nda t\u00fcketiciye  ula\u015famayan ya da ge\u00e7 ula\u015fan mallar\u0131n tedarikinde ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve bunlar\u0131n fiyatlara yans\u0131mas\u0131na bak\u0131l\u0131yor. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde tedarik zincirinin ne oldu\u011fu, nas\u0131l y\u00f6netilebilece\u011fi ve neler yap\u0131labilir sorular\u0131 e\u015fli\u011finde bu s\u00fcre\u00e7 anlat\u0131l\u0131yor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmde ise 1.0’dan 2.0’a ge\u00e7i\u015fle beraber s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n neden devam etti\u011fi konusu inceleniyor. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmde ise, ya\u015fananlar neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan enflasyon ve bunun devam edip etmeyece\u011fi konusu inceleniyor. Be\u015finci b\u00f6l\u00fcmde ise deflasyonun bir tehdit olup olamayaca\u011f\u0131 i\u015fleniyor.<\/b><\/span><\/p>\n


<\/b><\/span><\/p>\n

Tedarik zincirinin k\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da ortaya \u00e7\u0131kacak bir \u00e7atla\u011f\u0131n birbirine ba\u011fl\u0131 \u00e7ok say\u0131da yap\u0131y\u0131 etkileyebilece\u011fi anlat\u0131yor. \u00c7in’in y\u00fckselmesi, Almanya’n\u0131n d\u0131\u015far\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, Rusya’n\u0131n Ukrayna ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorun y\u00fcz\u00fcnden \u00e7\u0131kar aray\u0131\u015flar\u0131; sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fmalar d\u0131\u015f\u0131nda salg\u0131n hastal\u0131klar, enflasyon ve deflasyonun piyasalara nas\u0131l etki etti\u011fi;  Amerikan piyasalar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen arz-talep, borsa, faiz, enflasyon, fed, deflasyon, dezenflasyon, \u00fcretim ve yasaklara da bak\u0131l\u0131yor. Rickards, \u00f6zellikle \u00fcretimde daralman\u0131n baz\u0131 \u00fclkeleri ve \u015firketleri yeni aray\u0131\u015flara sevk edebilece\u011fini ve bu sayede o yer veya b\u00f6lgelerde sanayi ve ticaretin artaca\u011f\u0131n\u0131, bunun da ekonomi-finans aya\u011f\u0131na etki ederek fiyatlar\u0131 y\u00fckseltebilece\u011fine dair d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de payla\u015f\u0131yor.<\/b><\/span><\/p>\n


<\/b><\/span><\/p>\n

Bir yanda \u00fcretim maliyetindeki art\u0131\u015flardan kaynakl\u0131 enflasyon (hammadde, enerji, lojistik, i\u015f\u00e7ilik, vergi, g\u00fcvenlik vb.), di\u011fer yanda ise t\u00fcketim talebinden kaynakl\u0131 enflasyon (mal yoklu\u011fu, karaborsa, fiyat art\u0131\u015f\u0131 vb.) t\u00fcketici a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir girdap olu\u015fturabiliyor.  Hem \u00fclkemizde hem de d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 yerlerinde ayn\u0131 durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z: Stok yetersizli\u011fi, \u00fcr\u00fcn bulunamamas\u0131 ve bo\u015f raflar. Bu durum sat\u0131c\u0131 ve al\u0131c\u0131 da benzer \u015feyler hissettirse de farkl\u0131 durum da ortaya \u00e7\u0131karabiliyor. Birbirine ba\u011fl\u0131 a\u011f\u0131n bir yerde \u00e7atlamas\u0131, k\u0131r\u0131lmas\u0131 ya da daralmas\u0131 i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en yap\u0131larda da zincirleme reaksiyon olu\u015fturabiliyor. Bug\u00fcnlerde ya\u015fanan y\u00fcksek enflasyon, baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin bulunamamas\u0131, tedarik zincirinin gelece\u011fini de sorgular hale getirmi\u015ftir. Acaba bu k\u0131r\u0131lganl\u0131k tez zamanda giderilemezse ABD i\u00e7in tekrar y\u00fcksek enflasyon riski ortaya \u00e7\u0131kabilir mi, sorusu e\u015fli\u011finde Amerika i\u00e7inden bilgiler de aktar\u0131yor.<\/b><\/span><\/p>\n


<\/b><\/span><\/p>\n<\/p>\n

Ezc\u00fcmle: Bu kitab\u0131 11 – 14 May\u0131s 2023 tarihleri aras\u0131nda okudum. Bu yaz\u0131 ise 7 Haziran 2023’te 1000Kitap<\/a> sitesine eklendi. Kitab\u0131n belli k\u0131s\u0131mlar\u0131 ekonomiyle ha\u015fir ne\u015fir olanlar taraf\u0131ndan daha rahat anla\u015f\u0131labilir nitelikte olsa bile yine de herkese tavsiye ediyorum. Not: Kitab\u0131n genelinde bask\u0131 hatalar\u0131 da var. Yine bask\u0131larda bunlar\u0131n da d\u00fczeltilmesini bekliyoruz.<\/b><\/span><\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

 T\u00fckendi James Rickards’\u0131n T\u00fcrk\u00e7eye T\u00fckendi ad\u0131yla (sold out) \u00e7evrilen  kitab\u0131, k\u00fcresel tedarik zinciri konusunu i\u015fliyor. Kovid zaman\u0131 ya\u015fananlar, S\u00fcvey\u015f kanal\u0131nda karaya oturan konteyner gemisi, enerji maliyetlerindeki art\u0131\u015flar ya da Ukrayna’n\u0131n tah\u0131l ihracat\u0131nda ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131, sadece bir \u00fclkeyi de\u011fil, zincirleme reaksiyonla d\u00fcnyan\u0131n tamam\u0131n\u0131 etkileyebiliyor. \u015eu an da bile Ukrayna ile Rusya aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma hali buradaki tah\u0131l\u0131n… Daha fazlas\u0131n\u0131 oku »T\u00fckendi<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","_ti_tpc_template_sync":false,"_ti_tpc_template_id":"","footnotes":""},"categories":[220,219,222,227,223,225,224,226,221],"tags":[473,468,465,472,470,471,466,469,467],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":191,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53\/revisions\/191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kesikkalem.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}