Robert Kagan, Güç ve Ütopya ile iki farklı bakış açısına odaklanıyor. Lakin buradaki bakış açısı da yine Batı’nın ve Beyaz Adamın dünya görüşüdür. Güç ile ABD; ütopya (cennet) ile Avrupa bakış açıları ele alınıyor. Bugün bile bu bağlamda (Ukrayna- Rusya çatışması; İran’a ABD- İsrail terör saldırısı) çok değişen bir şey olmadığı apaçık ortadadır. Avrupa, Avrupa Birliği adı altında tek parça halinde ilerlemeye çalışsa da şu aşamada çok da başarılı oldukları sayılmaz (Bu kitap 2003 öncesi yazılmıştır. Ben ilave olarak 2026’dan da geriye baktığımızda durum bu şekildedir diye ifade ediyorum). Bir yanda tek parçalı ABD diğer yanda ise her kafadan farklı sesin çıktığı ve önceliklerin ülkeden ülkeye değiştiği bir AB. İki tarafta en büyük olmak için mücadele ederken, dünyaya bakış açılarının da tamamen farklı olduğu örneklerle açıklanıyor.
ABD ve AB’nin (AB derken özelde Almanya ve Fransa’dan bahsediyorum) hem Irak hem de Avrupa’nın göbeğinde meydana gelen çeşitli çatışmalara karşı tutumları da bu bakış açılarına farklılığa güzel örnek olarak verilmiş.
Uluslararası toplum, Birleşmiş Milletler ya da benzer yapıların varlığını kabul etmekle birlikte işine gelmediğinde hiçbirini de tanımamak gibi bir düşünceye de sahip olduğunu yine kitap içindeki örneklerle anlatıyor. Robert Kagan, lafı evirip çevirmeden ve orta yolcu olmadan doğrudan yazıyor. Bunlar “devlet aklının” dışa vurumu olarak da görülebilir. Hatta yazar, Condoleezza Rice’nin 2000 yılındaki bir makalesinde Clinton yönetimini “ulusal çıkarları değil”, “uluslararası toplumun çıkarları” nı savunuyor diye eleştirmesini de ele alırken, kendi içlerindeki görüş farklılıklarına da değiniyor. Buna rağmen yine “ulusal çıkarların” uluslararası çıkarlardan daha üstündür ilkesi ön planda olduğunu özellikle vurguluyor.
Robert Kagan’ın bu kitabı öyle çetrefilli, anlaşılmazı zor bir yapıya da sahip değil. 2003 yılında İngilizce yayımlanmış olsa bile değerini ve önemini de yitirmemiş. Zaman geçse bile ilkeler bilindikçe, uluslararası bazı sorunların neden çözülemediği de net bir şekilde anlaşılabilir. Hem çevirmene hem de tekrar yayımlayan yayınevine teşekkür ederim.
Robert Kagan, “Peki güç oyununda kim öne geçecek?” diye bir soru sormuyor. Bunun cevabını doğrudan ve net bir şekilde açıklıyor. Amerika’nın uluslararası anlaşmazlıklarda, “Mümkünse çok taraflı, gerekirse tek taraflı” ilkesi doğrultusunda hareket ettiğini ifade ediyor. Bu tavır bugün de aynen devam etmektedir.
Not: Bu kitap ilk olarak 2005 yılında Cennet ve Güç adıyla yine Selim Yeniçeri tarafından Koridor Yayıncılık tarafından yayımlanmış. Yayınevi ve çevirmen “Karanlık Dosyalar” adıyla bir dizi oluşturmuş ve bu doğrultuda bu kitapta serinin birinci kitabı olarak, çevirmenin önsözü ve sonsözüyle tekrar yayımlanmıştır.
Bu kitabı 4 – 5 Haziran 2026 tarihleri arasında okudum. Bu yazı ise 5 Haziran 2026’da 1000Kitap sitesine eklendi. Tavsiye ediyorum.